येळगाव जि.प. गटात भाजपचा डाव अपयशी उदयसिंह उंडाळकरांचा ४,३३८ मतांनी निर्णायक विजय; कराड दक्षिणेत राष्ट्रवादीचे वर्चस्व अधोरेखित

 

कराड : विद्या मोरे

कराड तालुक्यातील येळगाव जिल्हा परिषद गटात राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते उदयसिंह (उदयदादा) उंडाळकर यांनी ४,३३८ मतांची भरीव आघाडी घेत दणदणीत विजय मिळवला. भाजप समर्थित अपक्ष उमेदवार अॅड. आनंदराव ऊर्फ राजाभाऊ उंडाळकर यांचा पराभव करत उदयसिंह उंडाळकर यांनी या गटावरील आपले वर्चस्व कायम राखले. या निकालामुळे कराड दक्षिण भागात राष्ट्रवादी काँग्रेसची राजकीय पकड अधिक मजबूत झाल्याचे स्पष्ट झाले आहे.

सातारा जिल्ह्यातील सर्वाधिक चर्चेच्या आणि प्रतिष्ठेच्या लढतींपैकी येळगाव जि.प. गटाची ही निवडणूक ठरली होती. उंडाळकर कुटुंबातील दोन चुलत बंधू आमनेसामने आल्याने निवडणूक केवळ राजकीय नव्हे, तर वैयक्तिक पातळीवरही अत्यंत चुरशीची बनली होती. अपक्ष म्हणून रिंगणात उतरलेल्या राजाभाऊ उंडाळकर यांना भाजपने उघडपणे पाठिंबा दिल्याने ही लढत थेट राष्ट्रवादी विरुद्ध भाजप अशी झाली होती.

मतमोजणीच्या पहिल्या फेऱ्यांपासूनच दोन्ही उमेदवारांमध्ये काट्याची टक्कर पाहायला मिळाली. सुरुवातीच्या फेऱ्यांमध्ये मतफरक अत्यल्प होता. मात्र पुढील फेऱ्यांमध्ये उदयसिंह उंडाळकर यांनी सातत्यपूर्ण आघाडी घेत निकाल निर्णायकपणे आपल्या बाजूने वळवला. सूक्ष्म पातळीवरील निवडणूक नियोजन, कार्यकर्त्यांची घट्ट फळी आणि स्थानिक प्रश्नांवरील मजबूत पकड यामुळे भाजपचा राजकीय डाव अखेर निष्प्रभ ठरला.

अजित पवार यांच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये काही महिन्यांपूर्वीच प्रवेश केलेल्या उदयसिंह उंडाळकर यांची घड्याळ चिन्हावर लढलेली ही पहिलीच वैयक्तिक जिल्हा परिषद निवडणूक होती. या निवडणुकीत त्यांना शरद पवार गट, काँग्रेस तसेच एकनाथ शिंदे यांच्या शिवसेनेचा सक्रिय पाठिंबा मिळाला. दोन्ही राष्ट्रवादी गट एकत्र आल्याचा थेट फायदा या निकालातून स्पष्टपणे दिसून आला.

स्व. विलासकाका उंडाळकर यांच्याशी निष्ठा असलेले जुने कार्यकर्ते, युवकांची ताकद, भाजपविरोधी मतप्रवाह आणि आधीपासून केलेली काटेकोर तयारी या सर्व घटकांनी उदयसिंह उंडाळकर यांचा विजय अधिक सुलभ केला. प्रचारात त्यांचे सुपुत्र अधिराज उंडाळकर यांनी युवकांना संघटित करत महत्त्वाची भूमिका बजावली. गावोगावी जाऊन संपर्क साधत राष्ट्रवादीचे घड्याळ कराड दक्षिणेतील ग्रामीण भागात पोहोचवण्यात त्यांनी पुढाकार घेतला.

राजकीय विश्लेषण

येळगाव जिल्हा परिषद गटाचा निकाल हा केवळ एका जागेचा विजय नसून, कराड दक्षिणेतील बदलत्या राजकीय समीकरणांचा स्पष्ट संकेत देणारा ठरला आहे. भाजपने अपक्ष उमेदवाराच्या माध्यमातून राष्ट्रवादीचा बालेकिल्ला भेदण्याचा प्रयत्न केला होता; मात्र स्थानिक पातळीवरील संघटनशक्ती, कार्यकर्त्यांची निष्ठा आणि मतदारांमधील भाजपविरोधी प्रवाह यामुळे हा प्रयत्न अपयशी ठरला.

अजित पवार यांच्या राष्ट्रवादीत प्रवेश केल्यानंतर उदयसिंह उंडाळकर यांच्या नेतृत्वाखाली पक्षाची स्थानिक यंत्रणा अधिक संघटित झाल्याचे या निकालातून दिसून आले. विशेष म्हणजे शरद पवार गट, काँग्रेस आणि शिंदे गटाच्या शिवसेनेचा मिळालेला पाठिंबा हा विरोधकांच्या दृष्टीने निर्णायक ठरला. दोन्ही राष्ट्रवादी गटांतील समन्वयामुळे मतांचे विभाजन टळले, हा विजयाचा कळीचा मुद्दा मानला जात आहे.

दुसरीकडे, भाजपने स्थानिक नेतृत्व उभे करण्याऐवजी बाह्य राजकीय ताकदीवर भर दिल्याचे चित्र दिसून आले. मात्र येळगाव गटात आजही व्यक्ती, कुटुंबीय निष्ठा आणि दीर्घकालीन सामाजिक संपर्क यांना निर्णायक महत्त्व असल्याचे मतदारांनी अधोरेखित केले. केवळ पक्षीय ताकद आणि सत्ता समीकरणे पुरेशी ठरत नाहीत, हे या निकालातून स्पष्ट झाले आहे.

या विजयामुळे कराड दक्षिणेत राष्ट्रवादी काँग्रेसचे मनोबल वाढले असून, आगामी पंचायत समिती व जिल्हा परिषद सभापती निवडींसह भविष्यातील विधानसभा राजकारणावरही या निकालाचा प्रभाव पडण्याची शक्यता आहे. भाजपसाठी हा निकाल आत्मपरीक्षण करायला लावणारा ठरणार असल्याचे राजकीय जाणकारांचे मत आहे.

एकूणच, येळगाव जि.प. गटाचा निकाल हा ‘रणनीतीपेक्षा संघटन महत्त्वाचे’ हा संदेश देणारा ठरला असून, कराड तालुक्यातील राजकीय दिशा ठरवणारा मानला जात आहे.