लोप पावत चाललेल्या भेदिक शाहिरीला कवठेचा भक्कम आधार; ५९ वर्षांच्या कार्याला बाळासाहेब पाटील यांची दाद
महाशिवरात्रीच्या औचित्याने कवठे (मसूर) येथे आयोजित भेदिक शाहिरी संमेलन व भेदिक शाहिरी क्षेत्रातील मानाचा समजला जाणारा ‘कविराज हैबती महाराज पुरस्कार’ प्रदान सोहळ्यात ते प्रमुख पाहुणे म्हणून बोलत होते. पारंपरिक पद्धतीने दीपप्रज्वलन व श्रीफळ वाढवून कार्यक्रमाची सुरुवात करण्यात आली.
भेदिक शाहिरीची परंपरा आणि ऐतिहासिक पार्श्वभूमी
भेदिक शाहिरी ही महाराष्ट्राच्या लोकपरंपरेतील एक ओजस्वी आणि विचारप्रधान कला आहे. संत परंपरा, समाजप्रबोधन, ऐतिहासिक घटना आणि सामाजिक प्रश्न यांवर आधारित पद्यरचना व तात्काळ वादविवादात्मक सादरीकरण ही तिची वैशिष्ट्ये आहेत. ‘कलगी-तुरा’ ही भेदिक शाहिरीची पारंपरिक शैली असून दोन शाहिरांमधील शब्दयुद्धातून श्रोत्यांना बौद्धिक आणि सांस्कृतिक मेजवानी मिळते.
पूर्वी गावोगावी जत्रा, यात्रा आणि उत्सवांमध्ये भेदिक शाहिरीचे कार्यक्रम होत असत. मात्र बदलत्या काळात या कलेला पूर्वीइतके व्यासपीठ मिळत नाही. अशा परिस्थितीत कवठे येथील मंडळाने गेली ५९ वर्षे ही परंपरा अखंड ठेवत नवोदित आणि ज्येष्ठ शाहिरांना एकत्र आणण्याचे कार्य केले आहे.
‘कविराज हैबती महाराज पुरस्कार’ प्रदान
या संमेलनात भेदिक शाहिरी क्षेत्रातील उल्लेखनीय कार्यासाठी दिला जाणारा ‘कविराज हैबती महाराज पुरस्कार’ यंदा करवीर (जि. कोल्हापूर) येथील ज्येष्ठ भेदिक शाहीर यशवंत एकनाथ पाटील यांना प्रदान करण्यात आला. शाल, श्रीफळ, मानपत्र आणि सन्मानचिन्ह देऊन त्यांचा सत्कार करण्यात आला. त्यांच्या दीर्घकालीन योगदानाबद्दल उपस्थितांनी टाळ्यांच्या कडकडाटात गौरव व्यक्त केला.
कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी संजय कुंभार होते. यावेळी कराड तालुका राष्ट्रवादी युवक काँग्रेसचे अध्यक्ष प्रशांत यादव, सह्याद्रीचे माजी संचालक लालासाहेब पाटील, यशवंत पाणीपुरवठा संस्थेचे अध्यक्ष दादासाहेब साळुंखे, तसेच विविध सामाजिक व शैक्षणिक संस्थांचे प्रतिनिधी उपस्थित होते.
बाळासाहेब पाटील यांचे मार्गदर्शन
आपल्या भाषणात बाळासाहेब पाटील म्हणाले,
“भेदिक शाहिरी ही केवळ मनोरंजनाची कला नसून ती समाजप्रबोधनाचे प्रभावी माध्यम आहे. ग्रामीण संस्कृतीची ओळख टिकवून ठेवण्यासाठी अशा उपक्रमांची नितांत आवश्यकता आहे. कवठेतील मंडळाने ५९ वर्षे सातत्याने केलेले कार्य निश्चितच प्रेरणादायी आहे.”
ते पुढे म्हणाले की, शासन आणि समाज यांनी एकत्र येऊन लोककलावंतांना योग्य ते प्रोत्साहन, मानधन आणि व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले पाहिजे. ग्रामीण कलेचे जतन करणे ही सामूहिक जबाबदारी असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले.
मानधन प्रक्रियेत जागरूकतेची गरज
सुभाष कुंभार यांनी जिल्हा परिषद सातारा येथील मानधन मंजुरी प्रक्रियेत भेदिक कलेची सखोल जाण असणे आवश्यक असल्याचे सांगितले. संबंधित अधिकारी व कर्मचाऱ्यांना या कलेची माहिती दिल्यास कलाकारांच्या प्रस्तावांना गती मिळेल आणि त्यांना आर्थिक स्थैर्य प्राप्त होईल, असे त्यांनी नमूद केले.
कलगी-तुरा सादरीकरणाने रंगले संमेलन
संमेलनात सातारा, सांगली आणि कोल्हापूर जिल्ह्यातील शाहिरांनी पारंपरिक ‘कलगी-तुरा’ शैलीत ओजस्वी सादरीकरण केले. ऐतिहासिक संदर्भ, सामाजिक प्रश्न आणि संतपरंपरेवरील काव्यरचना यामुळे कार्यक्रमाला विशेष रंगत आली. उपस्थितांनी टाळ्यांच्या गजरात कलाकारांचे स्वागत केले.
उत्स्फूर्त प्रतिसाद
कार्यक्रमास कवठे व नवीन कवठे येथील विविध संस्थांचे पदाधिकारी, युवक मंडळांचे सदस्य, बलुतेदार समाज मंडळाचे युवा व ज्येष्ठ कार्यकर्ते तसेच ग्रामस्थ व महिला मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. स्थानिक कार्यकर्त्यांच्या परिश्रमामुळे संमेलनाचे आयोजन यशस्वी ठरले.
प्रास्ताविक अशोक काशीद यांनी केले. सूत्रसंचालन जगन्नाथ कुंभार व संजय कुंभार यांनी केले. स्वागत विविध कार्यकर्त्यांनी केले तर आभार प्रदर्शन दिलीप माने यांनी मानले.
Comments
Post a Comment