📰 “जनगणना अचूक व्हावी, हक्क मजबूत व्हावेत” — दलित महासंघाचे राज्यव्यापी जागृती अभियान जाहीर

कराड : विद्या मोरे

देशात १ मेपासून सुरू होणाऱ्या जनगणनेच्या पार्श्वभूमीवर दलित महासंघाने संपूर्ण महाराष्ट्रभर “जनगणना जागृती अभियान” राबविण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. कराड येथे झालेल्या बैठकीत हा निर्णय जाहीर करण्यात आला.

बैठकीच्या अध्यक्षस्थानी ज्येष्ठ मार्गदर्शक सुरेश (आप्पा) बडेकर होते. यावेळी संस्थापक अध्यक्ष प्रा. डॉ. मच्छिंद्र सकटे यांनी जनगणनेचे सामाजिक, आर्थिक व राजकीय महत्त्व अधोरेखित करताना समाजातील प्रत्येक घटकाची अचूक नोंद होण्यासाठी व्यापक जनजागृतीची गरज व्यक्त केली.

केंद्र सरकारच्या वतीने २०२६ सालची जनगणना प्रक्रिया १ मेपासून सुरू होणार असून पहिला टप्पा १४ जूनपर्यंत चालणार आहे. यावेळी होणारी जनगणना जातनिहाय असल्याने तिचे महत्त्व अधिक वाढले आहे. या आकडेवारीच्या आधारे भविष्यात अनुसूचित जातींच्या आरक्षणाचे उपवर्गीकरण निश्चित होणार असल्याने प्रत्येक व्यक्तीची अचूक नोंद होणे आवश्यक असल्याचे मत बैठकीत व्यक्त करण्यात आले.

बैठकीत असेही निदर्शनास आणून देण्यात आले की, निरक्षरता, माहितीचा अभाव, तसेच कृषी व मजुरीवर आधारित जीवनशैलीमुळे अनेक नागरिक जनगणनेच्या प्रक्रियेपासून वंचित राहतात. विशेषतः दलित समाजातील कुटुंबप्रमुख कामानिमित्त घराबाहेर असल्याने जनगणना अधिकारी घरी आल्यावेळी त्यांची नोंद होऊ शकत नाही. परिणामी, या घटकांचे प्रतिनिधित्व अधिकृत आकडेवारीत कमी प्रमाणात दिसून येते.

या पार्श्वभूमीवर दलित महासंघाने १४ एप्रिल रोजी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंतीपासून “जनगणना जागृती अभियान” सुरू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. अभियानाची सुरुवात सातारा जिल्ह्यातील कराड तालुक्यातील रेठरे बुद्रुक येथून होणार असून राज्यातील सुमारे १० हजार गावांमध्ये हे अभियान राबविण्याचा मानस आहे.

या अभियानाच्या माध्यमातून नागरिकांना जनगणनेचे महत्त्व, अचूक माहिती देण्याची आवश्यकता आणि त्यातून मिळणारे सामाजिक हक्क याबाबत मार्गदर्शन केले जाणार आहे. “जनगणना जागृतीत सहभाग म्हणजे राष्ट्रकार्यामध्ये सहभाग,” अशी भूमिका दलित महासंघाने स्पष्ट केली आहे.

बैठकीस राज्य कार्याध्यक्ष प्रकाश वायदंडे, बहुजन समता पार्टीचे राम दाभाडे, सातारा जिल्हाध्यक्ष उमेश खंडूझोडे, तसेच रामभाऊ सातपुते, सुरज घोलप, हरिभाऊ बल्लाळ, कृष्णत तुपे, गजानन सकट यांच्यासह अनेक कार्यकर्ते उपस्थित होते.

बैठकीचा उद्देश माजी जिल्हाध्यक्ष रमेश सातपुते यांनी मांडला, तर आभार प्रदर्शन कराड तालुकाध्यक्ष जयवंत सकटे यांनी केले.

अचूक जनगणना हीच सामाजिक न्याय आणि हक्कांच्या लढ्याची भक्कम पायाभरणी ठरते, असा संदेश या अभियानातून दिला जाणार आहे.