लोकशाही मजबूत करण्यासाठी ज्येष्ठ नागरिकांची भूमिका महत्त्वाची : दादासाहेब शिंदे ; मित्र परिवार ज्येष्ठ नागरिक संघ कराडच्या मासिक सभेत ‘लोकशाहीचा ऱ्हास आणि ज्येष्ठ नागरिकांची कर्तव्ये’ विषयावर मार्गदर्शन

 

कराड, दि. ३१ जुलै २०२६ : विद्या मोरे  मित्र परिवार ज्येष्ठ नागरिक संघ, कराड यांच्या वतीने मासिक सभेचे आयोजन उत्साहपूर्ण वातावरणात करण्यात आले. या सभेस संघाचे ६४ सदस्य उपस्थित होते. सभेच्या सुरुवातीस अध्यक्ष खोचीकर सर यांनी उपस्थितांचे स्वागत केले. संघाचे संस्थापक सदस्य प्रभाकर ताम्हनकर यांना श्रद्धांजली अर्पण करण्यात आली. त्यानंतर ‘खरा तो एकचि धर्म’ या प्रार्थनेने कार्यक्रमाची सुरुवात झाली.

या मासिक सभेचे आयोजन संघाच्या गट क्रमांक १० च्या वतीने करण्यात आले होते. कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक व प्रमुख पाहुण्यांची ओळख श्री. सयाजीराव पाटील सर यांनी करून दिली, तर सूत्रसंचालन श्री. इकबाल मुल्ला सर यांनी केले.

कार्यक्रमाचे प्रमुख पाहुणे श्री. दादासाहेब शिंदे यांचा श्री. सयाजी पाटील यांच्या हस्ते शाल व पुष्पगुच्छ देऊन सत्कार करण्यात आला. यावेळी त्यांनी ‘लोकशाहीचा ऱ्हास आणि ज्येष्ठ नागरिकांची कर्तव्ये’ या विषयावर सखोल व मार्गदर्शनपर विचार मांडले.

भारत हा जगातील सर्वात मोठा लोकशाही देश असून, लोकशाहीची खरी ताकद केवळ संसद, विधानसभा किंवा निवडणुकांमध्ये नसून सामान्य नागरिकांच्या जागरूकतेत, संविधानावरील विश्वासात आणि कर्तव्यभावनेत आहे, असे श्री. शिंदे यांनी सांगितले.

आजच्या काळात निवडणुकीतील पैशांचा वापर, जात-पात व धर्माच्या नावावर होणारे ध्रुवीकरण, खोटी माहिती, सोशल मीडियावरील अफवा, राजकीय असहिष्णुता तसेच नागरिकांचा राजकारणाकडे वाढता उदासीन दृष्टिकोन ही लोकशाहीसमोरील गंभीर आव्हाने आहेत. लोकशाहीचा ऱ्हास म्हणजे केवळ सरकार बदलणे किंवा एखाद्या राजकीय पक्षाचा पराभव होणे नव्हे. नागरिकांनी प्रश्न विचारणे थांबवणे, सत्यापेक्षा अफवांवर विश्वास ठेवणे, मतदानाचा अधिकार विकणे आणि संविधानिक मूल्यांकडे दुर्लक्ष करणे यामुळे लोकशाही कमकुवत होते, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

ज्येष्ठ नागरिक हा समाजातील अनुभवसंपन्न वर्ग असून त्यांनी अनेक दशके देशातील सामाजिक, आर्थिक आणि राजकीय बदल जवळून अनुभवले आहेत. त्यामुळे अनुभव, संयम आणि पुढील पिढीला योग्य दिशा देण्याची क्षमता ज्येष्ठ नागरिकांकडे आहे. या अनुभवाचा उपयोग लोकशाही अधिक सक्षम करण्यासाठी झाला पाहिजे, असे आवाहन त्यांनी केले.

ज्येष्ठ नागरिकांची पाच महत्त्वाची कर्तव्ये

१. मतदानाचा अधिकार बजावणे :

मतदान हा केवळ अधिकार नसून लोकशाही मजबूत करण्याचे प्रभावी साधन आहे. उमेदवाराची जात, धर्म, पैसा किंवा व्यक्तिगत आकर्षण न पाहता त्याची प्रामाणिकता, कामगिरी, विचारसरणी आणि जनसेवेची क्षमता लक्षात घेऊन मतदान केले पाहिजे.

२. तरुण पिढीला जागरूक करणे :

ज्येष्ठ नागरिकांनी तरुणांना राजकारणापासून दूर राहण्याचा सल्ला न देता लोकशाही प्रक्रियेत सक्रिय सहभाग घेण्यासाठी प्रेरित केले पाहिजे.

३. अफवा व खोटी माहिती रोखणे :

मोबाईलच्या एका क्लिकवर चुकीची माहिती हजारो लोकांपर्यंत पोहोचते. त्यामुळे कोणताही संदेश पुढे पाठवण्यापूर्वी त्याची सत्यता तपासणे ही प्रत्येक नागरिकाची जबाबदारी आहे.

४. संविधानिक मूल्यांचे रक्षण करणे :

स्वातंत्र्य, समता, बंधुता आणि न्याय ही केवळ संविधानातील शब्द नसून लोकशाहीचे आधारस्तंभ आहेत. ही मूल्ये स्वतःच्या आचरणातून पुढील पिढीपर्यंत पोहोचवण्याचे काम ज्येष्ठ नागरिकांनी करावे.

५. अन्यायाविरुद्ध लोकशाही मार्गाने आवाज उठवणे :

आपल्यावर अन्याय होत नसला तरी एखाद्या अन्य व्यक्तीवर अन्याय होत असेल, तर त्याविरोधात शांत न राहता कायदेशीर आणि लोकशाही मार्गाने आवाज उठवणे आवश्यक आहे.

श्री. शिंदे म्हणाले, “लोकशाही ही केवळ राजकीय पक्षांची जबाबदारी नाही; लोकशाही मजबूत ठेवण्याची जबाबदारी प्रत्येक नागरिकाची आहे. ज्येष्ठ नागरिकांनी आपल्या अनुभवाचा उपयोग समाजाला दिशा देण्यासाठी केला, तर त्यांचे योगदान अमूल्य ठरेल.”

यावेळी त्यांनी उपस्थितांना आवाहन करताना, “मत विकू नका, विचार विकू नका आणि लोकशाहीवरील विश्वास गमावू नका,” असा संदेश दिला. एक मत सरकार बनवू शकते, एक प्रश्न व्यवस्था बदलू शकतो आणि एक जागरूक भूमिका लोकशाही अधिक मजबूत करू शकते, असे त्यांनी सांगितले.

लोकशाही मजबूत करण्यासाठी केवळ चांगले सरकार पुरेसे नसून त्यासाठी जागरूक नागरिकांचीही आवश्यकता आहे. त्या जागरूक नागरिकांमध्ये ज्येष्ठ नागरिकांची भूमिका मार्गदर्शकाची आहे. संविधानाचा सन्मान करणे, मतदानाचा अधिकार बजावणे, अफवांना थारा न देणे, तरुणांना जागरूक करणे आणि लोकशाही अधिक सक्षम करण्यासाठी सातत्याने प्रयत्न करण्याचा संकल्प सर्वांनी करावा, असे आवाहन त्यांनी केले.

यानंतर संघाचे उपाध्यक्ष श्री. शेवाळे सर यांनी गुरुपौर्णिमेचे महत्त्व विशद केले. यावेळी संघातील प्रत्येक सदस्याचा गुलाबपुष्प व भेटवस्तू देऊन सन्मान करण्यात आला. तसेच या महिन्यातील नऊ सदस्यांचा वाढदिवसानिमित्त भेटवस्तू देऊन शुभेच्छा देण्यात आल्या.

कार्यक्रमाच्या शेवटी पसायदानाने कार्यक्रमाची सांगता करण्यात आली. रात्री आठ वाजता कार्यक्रम संपन्न झाला. गट क्रमांक १० च्या वतीने आयोजित करण्यात आलेल्या उत्तम सदिच्छा भोजनाचा उपस्थित सर्व सदस्यांनी लाभ घेतला.

या मासिक सभेस ६४ सदस्यांची उपस्थिती लाभली.